Elke dag verandert er iets

Gisteren (18 september) kreeg de hele projectgroep Wildebeesten een exclusieve rondleiding door de zaal in opbouw. Wat is het spannend om al die ideeën die we steeds besproken hebben, nu in het ‘echt’ te zien ontstaan. “Over 1 dag en 1 week moet alles op zijn plek staan en draaien. Dan hebben we nog 2 weken om de puntjes op de i te zetten.” Toen projectleider Matthijs dat zei in een nog wat lege en rommelige zaal, werden we toch wat zenuwachtig. Maar als je dan ziet wat er al wel staat en werkt, krijg je er enorm zin in. Elke dag verandert er van alles in de zaal.

In de nog lege ruimte trekt een soort omgekeerde witte parasol aan het plafond meteen de aandacht. Dat is het zogeheten ‘velum’, een doek waarmee de hele zaal in een ander licht kan worden gedompeld. Aan het plafond hangt nu een fijnmazig netwerk van allerlei spots. Dit lichtsysteem staat in directe verbinding met het gigantische filmscherm, zodat de sfeer aangepast wordt aan de beelden die je ziet. En dat kun je als bezoeker straks allemaal zelf bepalen als regisseur bij het grote mengpaneel.

Bij de ingang trilden we allemaal opeens op onze grondvesten. Frank demonstreerde de trilvloer, waar je letterlijk de wildebeesten voelt aan komen denderen. Suzanne van productie was de dag ervoor bij een geluidenmagiër op bezoek geweest om het geluid van een daverende kudde uit te zoeken. Dat wordt een overdenderende eerste stap op de Serengeti van Wildebeesten.

Op de grond ligt het tapijt met de plattegrond van de Serengeti en daarop de route die de wildebeesten afleggen. Nu nog leeg, maar straks staan de echte wildebeesten erop.

In een hoek staat een echte Landrover, te wachten totdat er iemand achter het stuur kruipt. Hij is in twee stukken naar binnen gebracht. Nu is het een complete auto, waarin van alles te ontdekken is. We verklappen niet alles, maar we hebben bijvoorbeeld echte Tanzaniaanse nummerplaten op de kop kunnen tikken en op de radio speelt muziek van een Tanzaniaans radiostation. Hij wordt zelfs officieel gekeurd als veilig speeltoestel. Je moet je bedwingen om er niet even in te klimmen.

Matthijs was opgelucht dat eindelijk de voelschedels door de douane heen waren voor de ‘Serengeti steakhouse’. Die hebben wel 4 weken vastgestaan, omdat documenten ontbraken, de post verkeerd werd bezorgd, een vergunning anders moest… Dat soort tegenslagen heb je in elk project wel, maar bij alle spanning die zich nu concentreert in deze paar weken, kun je ze beter niet hebben.

Ook is er nu goedkeuring om echt hooi te gebruiken om te laten zien hoeveel planteneters eigenlijk eten. Het hooi is helemaal geïmpregneerd en heeft 2 weken in een CO2-container gezeten om alle mogelijke beestjes te doden.

Ergens langs de kant ligt een plaat die helemaal vol zit met kleine sensoren. De printjes van Frank, die ‘voelen’ waar je staat als je de kudde aan het besluipen bent. Leuk om die techniek erachter te zien, straks zit die plaat omgedraaid in de vloer en zie je er niets meer van terug.

Overal staan al kisten en ligt materiaal, bijna niets staat nog op zijn goede plek. Maar met elke stap die we in de zaal zetten, werden we enthousiaster. Wildebeesten wordt een hele spannende tentoonstelling!

Frank Vermeij - Een klein slim printplaatje

Mijn werk is de ideeën voor de Wildebeesten tentoonstelling technisch mogelijk maken. Het is een hele interactieve tentoonstelling geworden. Om al die interactieve tentoonstellingsonderdelen (exhibits) te laten werken heb ik een klein elektronisch printplaatje gemaakt dat ik overal kan toepassen. Het is een soort minicomputertje. In totaal heb ik er wel honderd van laten maken.

Een leuke plek waar dit printje zijn werk doet is bij de exhibit ‘Besluip de kudde’. Je kruipt hier in de huid van een cheetah die jaagt op gnoekalfjes. Je moet de kudde heel voorzichtig benaderen, anders hebben ze je door en rennen ze weg. Het printje zit als sensor in de vloer, waar hij meet of je te snel sluipt. Er zit ook nog een sensor die ziet of je laag genoeg kruipt. Het wordt een hele toer om goed te jagen. Zo leer je welke tactiek de roofdieren gebruiken bij de jacht.

Nieuw in Wildebeesten zijn elektronische tekstschermpjes. Die komen in de plaats van de papieren teksten en daar kun je dus ook meer mee. Het printje zorgt ervoor dat het volgende plaatje verschijnt als je op de knop drukt.

Maar het printje kan veel meer. We gebruiken hem ook in de onderzoekstent. Daar moet je straks onderzoeken welke drol bij welk dier hoort, door ze aan te raken. Graaien in gnoepoep ja! En het printje kan voelen of je dat goed hebt gedaan.

Ook in de landrover en bij de oversteek van de Mararivier werkt het printje. Het is erg leuk om iets te bedenken dat op zoveel verschillende plekken kan worden ingezet.

Een belangrijke technisch nieuwtje in de tentoonstelling is de theaterinrichting. Die hebben we kunnen bekostigen uit een deel van de subsidie van onze hoofdsponsor de BankGiroLoterij. Er komt theatrale verlichting, een nieuwe geluidsinstallatie en een zogeheten ‘showcontroller’, die alles wat gebeurt in de zaal aan elkaar kan koppelen. Op een megagroot filmscherm zie je prachtige filmbeelden van Hugo van Lawick over de Serengeti. Als bezoeker kun je het thema van die films beïnvloeden. Kies je bijvoorbeeld het thema regen, dan verandert niet alleen het filmbeeld maar ook het licht, het geluid en daarmee de hele sfeer in de zaal. Ik denk dat menig theater jaloers zal zijn op de techniek die wij straks in Naturalis hebben!

Het filmbeeld is sowieso uniek. Vijf beamers projecteren samen één filmbeeld op het scherm van 16 meter breed. Elke beamer maakt wel een ander beeld, maar het lijkt alsof het één beeld is doordat de overgangen niet te zien zijn. Net zoals je een panoramafoto zou maken en steeds een stukje verder opschuift… maar dan anders. Het wordt heel bijzonder, je moet het echt zien.

Al met al zitten er aardig wat technische snufjes in Wildebeesten. Leuk om even de cijfers achter elkaar te zetten:
- 8 beamers

- een filmscherm van 16 bij 3 meter

- 23 elektronische tekstschermpjes

- 100 slimme printjes

- 16 digitale geluidskanalen

- 20 speakerboxen

- 48 lichtdimmers

- 17 PC’s (voor spelletjes, om het licht te sturen, etc.)

- 2,5 kilometer aan kabels

De komende tijd gaan we alles op elkaar afstemmen en dan starten we met het aanleggen van kabels etcetera. Na 24 augustus wordt de tentoonstelling Zo apen zo mensen afgebroken. Dat duurt een week. Dan hebben we een week om het theatergrid (zeg maar de verlichting) aan het plafond op te hangen, waarna we de tentoonstelling Wildebeesten gaan opbouwen. Er is dus nog een hoop werk te verrichten. Spannend om straks te zien hoe alles wat we hebben bedacht eruit komt te zien en gaat werken!

Matthijs Vegter - Op zoek naar drollen

Als projectleider voor Wildebeesten bewaak ik de tijd, de kwaliteit en het geld voor het opbouwen van deze grote familietentoonstelling. Dat betekent vooral veel praten en vergaderen. Ik moet zorgen dat iedereen in het team zijn of haar werk kan doen. Nu hebben we een heel enthousiast, professioneel en creatief team dus dat gaat perfect. Iedereen wil de beste, slimste en creatiefste tentoonstelling maken binnen het budget dat we hebben. En iedereen werkt daar keihard voor. Samen maken we een mooi product waar we straks trots op kunnen zijn.

We beginnen altijd met de inhoud: wat is voor het publiek interessant om te zien, horen en leren en hoe vertellen wij dat verhaal? Tegelijk wordt er gewerkt aan de vormgeving: hoe vertaal je woorden in beelden, hoe komt de zaal eruit te zien? Het begint allemaal op papier; daarna krijgen de teksten en tekeningen echt een gezicht.

Wat ik leuk vind om te doen, is een creatief idee laten ‘landen’. Eerst is het nog een abstract idee, maar door concrete vragen te stellen wordt het beeld steeds duidelijker. Hoe ziet het er dan uit, wanneer is het af, klopt het beeld dat iedereen ervan heeft met het resultaat? Dan kom je er soms achter dat mensen toch verschillend over iets dachten, terwijl je dat gedurende het proces niet meteen gemerkt hebt. Het is de kunst om op tijd iedereen op een lijn te hebben.

Ik kom in contact met heel veel creatieve mensen met bijzondere talenten, op allerlei gebieden. Voor het vormgeven van een sfeerbepalend element in de zaal hebben we een filmproductiebedrijf in de arm genomen. De natuurfilms van de beroemde filmer Hugo van Lawick spelen een belangrijke rol in Wildebeesten. Achterin de zaal komt een werkelijk enorm filmscherm te hangen waarmee het publiek zelf kan ‘spelen’. Je kunt er als het ware zelf een film mee knippen en plakken en daarmee de hele tentoonstelling in een aparte sfeer dompelen. Meer zeg ik er niet over, dat moet je als bezoeker echt zelf ervaren.

Het gekste dat ik (tot nu toe) heb gedaan, is om poep vragen bij dierentuinen Artis en Blijdorp. Poep van leeuwen, hyena’s, zebra’s en natuurlijk gnoes (de hoofdrolspeler in de tentoonstelling). De drollen hebben bij mij in de schuur liggen drogen. Vooral die hyenapoep, die stinkt vreselijk.Nee, die drollen komen niet echt in de tentoonstelling te liggen. Een vormgever maakt er afgietsels van. Aan de vorm van die drollen kun je namelijk goed zien wat het dier gegeten heeft.

Er lukt soms ook iets niet, jammer genoeg. Soms is een inventief idee simpelweg te duur om uit te voeren. En soms komen onderdelen te laat binnen. Zo wilden we eerst diverse soorten gras laten groeien in de zaal. De zaden ervoor konden alleen niet op tijd meer worden geleverd, we zouden ze voor 21 juni (de langste dag) moeten hebben. Nu gaan we waarschijnlijk gedroogd gras neerleggen wat verzameld is door het Herbarium Wageningen.

Een dier waar ik iets speciaals mee heb, is de Thomsongazelle. Het was heel moeilijk om daar een exemplaar van te krijgen voor de tentoonstelling. Naturalis is niet gespecialiseerd in dieren uit Afrika, dus we hebben nagevraagd bij allerlei collega musea, ook in België, maar niemand had een Thomsongazelle. Trouwens ook de schedel en de huid van dit dier zijn erg schaars. Uiteindelijk is het toch gelukt: in Bonn staat een 100 jaar oude gazelle, die ze wel aan ons willen uitlenen. Het is een mooi dier op een ouderwetse sokkel die we niet mogen verwijderen. Ondanks zijn leeftijd ziet hij er nog patent uit. Hij neemt straks een mooi plekje in tussen de andere dieren die leven op de Serengetivlakte en die centraal staan in Wildebeesten.